Cezeri - Dedemin Masal Krallığı

Cezeri - Dedemin Masal Krallığı

Bilim İnsanlarımız20 dk3-8 yaş

Bilgi, dürüstlük, çalışkanlık ve yaratıcılık; güzel öğrenilenleri hayata geçirince değer kazanır.

Bu masal Masaldan Erdeme uygulamasında ücretsiz ve reklamsız.

App Store’dan indirin Google Play’den indirin

Masalın konusu

Bilge dedesiyle balkonunda oynayan bir çocuk, bilgi ve zekâyla süslenmiş eşsiz bir tacın hikâyesini dinler. Hikâye, bakırın bol olduğu Bakır Dağı Krallığı’nda, hasta annesine bakan ve gündüzleri bakırcı Ahmet’in yanında çalışan küçük Cezeri’yle başlar. Cezeri, ustasının artan bakırlarını izin alarak kullanıp hareketli bir taç yapar ve kralın yarışmasına katılır. Tacındaki otomatik sedef tarak kralı hayran bırakır. Ardından Cezeri, kral için şifreli bir sandık ve pek çok akıllı makine tasarlar. Masal, bilginin, dürüst emeğin ve iyi fikirleri hayata geçirmenin değerini taşır.

Bu masal ne öğretir?

Bilgi, dürüstlük, çalışkanlık ve yaratıcılık; güzel öğrenilenleri hayata geçirince değer kazanır.

Masalın kahramanları

CezeriBilge DedeBakır Dağı KralıCezeri’nin annesiBakırcı Ahmet

Masaldan sonra çocuğunuza sorabilirsiniz

  1. Cezeri tacını hangi malzemeden yaptı?
  2. Tacın özel özelliği neydi?
  3. Kralın tacını güvenle saklamak için Cezeri ne yaptı?

Bu masalı uygulamada dinleyin

  • Araya reklam girmez; masal bitince başka bir videoya geçmez.
  • Günlük masal sınırını PIN korumalı ebeveyn bölümünden siz belirlersiniz.
  • Çocuğunuzun fikrinden ona özel, resimli ve seslendirilmiş masal oluşturursunuz; her ay bir tanesi ücretsiz.
  • Hesap açmanız gerekmez. iPhone, iPad ve Android’de.
App Store’dan indirin Google Play’den indirin

Masalı izle

20 dk

Oynat’a bastığınızda video YouTube’dan (Google) yüklenir; o ana kadar bu sayfada YouTube’dan hiçbir şey yüklenmez (gizlilik politikası, Bölüm 12). YouTube reklam gösterebilir; uygulamada reklam yoktur. Masalı YouTube kanalımızda da izleyebilirsiniz.

Masalı oku

Masalın anlatımı, yazıya geçirilmiş hâliyle. Uygulamada kelimeler anlatımla birlikte vurgulanır.

Merak ediyorum, sence bir şeyi çok değerli yapan nedir? Pahalı olması mı? Mesela bir düşünsene, en sevdiğin oyuncağın en pahalı olanı mı? Dedeme göre en değerli şey bilgidir. Ve ondan da değerlisi, bildiğin güzel şeyleri hayatına uygulamaktır.

Dedemi biliyorsun. Hani büyük masalın bilge kralı. Çoğu zaman evin yolunu bile unutur. Bu yüzden kaybolmamak için yalnız başına hiçbir yere gidemez. Ama daha önce de söylediğim gibi, dedem masallarını asla unutmaz.

Geçen gün balkonda kurmalı oyuncak civcivimle oynuyordum. En sevdiğim oyuncağım. Sen de görmüşsündür mutlaka. Yanındaki küçük anahtarını birkaç tur döndürüyorsun. Sanki yem topluyormuş gibi gagasını tak tak yere vurup pat pat ilerliyor.

Annem almıştı bu oyuncağı bana. Balkonda kendi kendime civcivimle oynarken dedem yanıma geldi. Söylemiş miydim? Onun en çok sevdiği şeylerden biri de oyuncaklardır.

Dedeler oyuncaklarla oynar mı hiç? Benimki oynuyor. Mesela her gün akşama kadar parmağına taktığı minik oyuncağı var dedemin. Onunla oynar. Durmadan tuşuna basar.

Bir kere tuşa basar, bir kere “Allah” der. Bir kere tuşa basar, bir kere “Lâ ilâhe illallah” der. Sanırım bu kelimeleri ne kadar çok söylerse o kadar çok puan kazanıyor. Eşit bir oyun.

“Ver bakalım şu oyuncağı, azıcık da ben oynayayım. Benim hiç kurmalı bir civcivim olmadı. Keşke zamanında aklıma gelseydi de Cezeri’ye yaptırsaydım bir tane. Bana ne oyuncaklar yaptı, bir bilsen ağzın açık kalırdı. Hatta şu sana bir türlü gösteremediği muhteşem tacım var ya, onu da o yapmıştı.”

“Sahi dede, nasıl görünüyordu tacın? Anlatsana biraz. Keşke görebilseydim. Daha önce bir kral tacı hiç görmedim. Çok değerli bir şey olmalı. Altın üstünde renk renk değerli taşlar kocaman. Eminim çok güzeldir.”

“Değerliydi tabii ki. Dünyanın en kıymetli tacıydı. Ama altından değildi. Taşlarla da süslenmemişti. Bunların hepsinden çok daha değerli olan bilgi ve zekâ ile süslenmişti benim tacım.”

Neden bunları söylerken onu bir görebilseydim keşke. Ne zaman bir masal anlatmaya niyetlense hep böyle görünüyor. Heyecanlanıyor, uzaklara dalıyor, gülümsüyor ve hemen sonra başlıyor anlatmaya. En sevdiğim.

“Ben o zamanlar meşhur Bakır Dağı'nın kralıydım. Ne günlerdi. Canım dostum Ebu İsmail İbni Rezzaz el-Cezeri. Ben ona kısaca Cezeri derdim. Yoksa bir düşünsene, yardıma ihtiyacım olsa da seslenecek olsam daha ismini söyleyemeden başıma ne gelecekse gelir. Sana Cezeri'nin masalını anlatmış mıydım? Gel otur bakalım. İşte başlıyorum. Hazır mısın?”

Bir varmış, bir yokmuş. Hem varmış hem yokmuş. Her masal biraz gerçek, her gerçek biraz masalmış. Dağlar, tepeler, nehirler, göller, toz toprak çöller ardında, tepesi göğü delen Bakır Dağı'nın eteklerinde küçük ve güzel bir ülke varmış.

İsmi Bakır Dağı'ymış. Adı üstünde, ülkede bakır o kadar bolmuş ki hemen herkes bakırcıymış. Bakırdan tabak çanak üretir, komşu ülkelere satar, geçimlerini böyle sağlarlarmış.

Küçük Cezeri bir bakır ustasının yanında işe başladığında henüz sekiz yaşındaymış. Annesinden başka kimsesi olmadığı için küçük yaşta çalışmaya başlamış. Gündüzleri komşuları bakırcı Ahmet'in yanında çırak olarak çalışır, akşamları da annesiyle ilgilenirmiş.

Küçük yaşta eli çekiş tuttuğundan mıdır bilinmez, Cezeri çok maharetliymiş. Öyle ki kendine artan bakırlardan bir oyuncak at bile yapmış. Yalnızca eli maharetli değil, çok da zeki bir çocukmuş Cezeri.

Bakırdan yaptığı bu oyuncak at aynı zamanda kendi kendine öne arkaya hareket edebiliyormuş. O zamanda kimse böyle hareketli oyuncak yapamıyormuş. Bakır Dağı'nın kralı bir gün ülkenin dört bir yanında bir ferman okutmuş.

Denildiğine göre kral kendine yeni bir taç yaptırmak istiyormuş. Ama her zaman taktığı taçlara benzemeyecek, sıradan olmayan bir taçmış istediği. Bunun için bir yarışma düzenlemiş, birinci olana da güzel hediyeler verecekmiş.

Onu duyan Cezeri çok heyecanlanmış. Kralın istediği tacı yapmak için işe koyulmuş. Ustasından izin almış ve artan bakırları toplayıp evine götürmüş.

“Ustanın işlerini yaptığım için bana maaş veriyor. Ama ben orada kendi işimi yaparsam kazancımın helalliğine zarar getirmiş olurum.” demiş. Ve evine götürdüğü bu bakırlarla dünyanın en ilginç tacını yapmayı planlıyormuş.

Bakırdan kral tacı olur mu hiç deme, Cezeri'nin muhteşem bir planı varmış. O günden sonra Cezeri ustasının verdiği işleri çabucak bitirip evine koşmuş. Odasına kapanıp saatlerce bu taç üzerinde çalışmış.

Zaman geçmiş, yarışma günü gelmiş çatmış. Cezeri'nin muhteşem bakır tacı artık hazırmış. Annesinden dua istemiş, elini öpmüş. Babasından kalan hatıra sedef tarağını da yanına alarak sarayın yolunu tutmuş.

Elinde bakır taçla saraya gittiğini görenler Cezeri'yle dalga geçmişler. Ama Cezeri onları hiç umursamamış. Çünkü onun bir bildiği varmış. Sarayın bahçesinde yapılan yarışmada altın, elmas, yakut, zümrüt, türlü türlü taçlar sunmuşlar krala.

Fakat kral bir türlü memnun olmuyormuş. Sıra Cezeri'ye gelmiş. Cezeri elindeki bakır tacı uzattığında aradığı tacı bulamayacağını düşünen kral öfkelenmiş.

“Elmasları, altınları beğenmedim. Sen bana bakır mı sunuyorsun? Ülkede bakırdan bol ne var? Nesi ilginç bu tacın? Götürün şu çocuğu karşımdan.”

“Daha tacı başınıza takmadınız ki, kralım. Bir kere takıp çıkarırsanız neden ilginç olduğunu görürsünüz.” demiş Cezeri. Kral meraklanmış. Tacı kafasına takmış.

“Şimdi bir de çıkarın tacı, efendim.”

“Sen benimle dalga mı geçiyorsun, ufaklık?”

“Hayır efendim, ne haddime. Lütfen bir kez çıkarın başınızdan.”

Kral öfkeyle tacı başından çıkarmış. Tam fırlatacakmış ki tacın kenarından minik bir el kendisine muhteşem bir sedef tarak uzatmış. Ve bu el de bakırdan yapılmış. Kendi kendine, otomatik olarak oradan çıkmış.

Kral şaşırmış. Tacı başına geçirmiş. Tarak eski yerine dönmüş. Tekrar çıkarmış. Yine bakır el sedef tarağı uzatmış.

Şaşırıp kalan kral tarağı minik elden alıp memnun bir şekilde taç takmaktan dağılan saçlarını da taramış. Sonra tarağı yerine yerleştirip bakır tacı kafasına geçirmiş.

Sarayın bahçesine uzun süren sessizlikten sonra bir alkış kopmuş. Kralın yüzündeki memnuniyetten herkes anlamış ki yarışmayı kazanan Cezeri'nin bakır tacı olmuş. Cezeri yarışmadan kazandığı hediyeleri de alıp kralın huzurundan ayrılmış.

Hasta annesinin yanına hediyelerle birlikte gittiğinde annesi çok sevinmiş. Her zaman onunla gurur duyan annesine sarılmış. Mutluluktan ikisi de ağlamış.

Bolluk bereket içinde geçen günlerin ardından bir gün Cezeri'nin kapısına kralın adamları gelmiş. Kralın Cezeri'yi hemen huzuruna istediğini söyleyip apar topar onu saraya götürmüşler.

Cezeri'yi tekrar karşısında gören kral, “Kaç gündür uyku uyuyamıyorum. Ne zaman muhteşem tacımı başımdan çıkarıp yatağa girsem, birileri onu alırsa diye gözümü kapatmaya korkuyorum. Başımda taçla da uyuyamıyorum. Bana hemen bir çare bul, evlat. Uykusuzluktan perişan oldum.” demiş.

Cezeri biraz düşünmek için zaman isteyip ayrılmış. Düşünmüş, taşınmış, takla atmış, yuvarlanmış ve bulmuş. Şifreli bir sandık, şifreli bir sandık yapacakmış.

O zamanlar şifreli bir kilit kimsenin bilmediği bir şeymiş. Bunu ilk kez Cezeri akıl etmiş. Yalnızca kralın bildiği on iki haneli şifreyle açılan sandığı kraldan başka kimse açamayacakmış.

Hemen çalışmaya başlamış. Dört çevirme kolundan oluşan mekanizmayı kusursuz bir şekilde yapabilmek için kafa patlatmış. Sonunda başarmış. Kralın içi rahat bir şekilde tacını saklayabileceği şifreli sandığı artık hazırmış.

Kral bu şifreli sandığı da çok sevmiş. Artık geceleri rahat rahat, hatta horul horul uyuyabilecekmiş. Cezeri'nin zekâsına bir kez daha hayran kalan kral, sarayda kalması için ona saray başmühendisliğini teklif etmiş.

Cezeri bu teklifi seve seve kabul etmiş ve hasta annesini de yanına aldırarak sarayda bolluk içinde yaşamışlar. Yeni görevinde Cezeri kral için türlü türlü icatlar yapmış. Bunların arasında kralın en çok hoşuna giden abdest alma makinesi olmuş.

Elinde testi tutan bir hizmetçi şeklindeki robot, sekiz kerede testiden su akıtıyormuş. Abdest alma işlemi bittikten sonra hizmetçi robot diğer eliyle krala havlu ve tarak uzatıyormuş.

Öyle günler geçerken kral canı sıkıldıkça Cezeri'nin yanına gider, birlikte başka neler yapabileceklerini konuşurmuş. Yıllar geçmiş. Cezeri ve kral çok iyi dost olmuşlar. Ünleri her yerde duyulmuş.

Herkes Bakır Dağı kralı ve yetenekli mühendis Cezeri'yi konuşur olmuş.

“Aa, abdest alma makinesi çok iyiymiş dede. Şimdi de olsaydı keşke. Abdest alırken zorlanmazdın. Hem çok kibarmış hizmetçi robot. Havlu ve tarak bile uzatıyormuş.”

“Ohoo, bir tek abdest alma makinesi mi? Bunun dışında otomatik saç tarama makinesi, çay kahve ikramı yapan otomatik hizmetçi, şifreli kapı... Daha neler neler. Hele bir filli saat yaptı ki görmen lazım. İki metreli kocaman bir saat. Fil üstünde Zümrüdüanka kuşu ve ejder. Hepsinin bir anlamı var tabii. Fil soyluluğu, Zümrüdüanka yeniden doğuşu, ejder güç ve yenilmezliği temsil ediyor.”

“Yarım saatte bir çalan kocaman bir alarmlı saat gibi düşün. Sabahları uyanmam için o filli saat çalsaydı okula hiç geç kalmazdım, değil mi dede? Keşke bizim de bir filli saatimiz olsaydı.”

Ona söyledim. Bütün bu çalışmalarını bir kenara yaz, dedim. Nasıl yapılır, nasıl çalışır. Hepsini yazdırdım. O da “Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanacak Kitap” adında bir çalışma yaptı.

Sonraları bu kitaptan faydalanarak birçok makine geliştirdiler. Robotlar, otomatik tüm makineler.

“Robot mu?”

“Robot tabii, yavrum. Cezeri bütün dünyada sibernetiğin, yani robot biliminin öncüsü kabul edilir. Bana yaptığı muhteşem tacı kimse bilmez ama dünyada ilk yapılan robot benim tacımdır. Ah, keşke sana gösterebilseydim.”

“Peki dede, hepsini anladım da tacını neden kaybettiğini anlayamadım. Anlattığına göre kaybolmasın, kimse almasın diye uyku uyumamış, gözünü önünden ayırmamışsın. Hatta şifreli sandık bile yaptırmışsın.”

“Şifreli sandık çok iyi fikirdi, kıvırcığım. Cezeri'nin suçu yok. Nereden bilsin bir gün şifremi unutacağımı. Gel, bak sandık burada. Ama şifresini bir türlü hatırlamıyorum. On iki haneli olduğunu biliyorum ama gerisi yok.”

Dedemin gösterdiği odasındaki sandık şifreli bir sandık değildi aslında. Anahtarla açılan normal ahşap sandıklardandı. Ama öyle güzel anlatıyordu ki içinde muhteşem bakır tacın bulunduğu şifreli bir sandık olduğuna inanmak bence daha eğlenceli.

Sence de öyle değil mi? Dedem şifreyi hatırlamaya çalışmadı. Ben de ısrar etmedim. Yerde duran oyuncak civcivi eline aldı. Anahtarını birkaç tur döndürdükten sonra yere koydu. Gülüştük.

Rehber Erdem masalları — Sabır, dürüstlük, paylaşmak: değerler eğitimi için masal seçimi. Tüm rehberler